Model G (Enerji Metabolizması)

Viktor Gulenko tarafından geliştirilen Model G, klasik Socionics’in (Model A) en güçlü alternatifidir. Model A zihni bir “bilgi işleme makinesi” (bilgi metabolizması) olarak görürken; Model G, zihni bir enerji dönüşüm sistemi olarak ele alır.

Gulenko’ya göre Model A “teorik kapasiteyi”, Model G ise bu kapasitenin “gerçek hayattaki uygulamasını ve enerji maliyetini” açıklar. Bir araba metaforu kullanırsak: Model A motorun teknik özelliklerini (beygir gücü, silindir hacmi) tanımlar; Model G ise o motorun gerçek yolda ne kadar yakıt tükettiğini ve hangi viteste en verimli çalıştığını gösterir.

Model A vs Model G: Temel Farklar

Model G Fonksiyon Sıralaması

Model G’de fonksiyonlar, enerjinin azalma sırasına göre dizilir. Her tip için 8 fonksiyon, 4 ana blokta toplanır:

flowchart TD
    subgraph MAX["⚡ ENERGO-MAKSİMUM · Sosyal Misyon"]
        P1["1 · Leading — Kimlik"]
        P2["2 · Creative — Araç"]
    end

    subgraph OPT["🔋 ENERGO-OPTİMUM · Sosyal Adaptasyon"]
        P3["3 · Role — Maske"]
        P4["4 · Launcher — Tetikleyici"]
    end

    subgraph MIN["🪫 ENERGO-MİNİMUM · Öz-Onay"]
        P5["5 · Demonstrative — Otomatik"]
        P6["6 · Manipulative — İhtiyaç"]
    end

    subgraph PES["⛔ ENERGO-PESİMUM · Hayatta Kalma"]
        P7["7 · Braking — Fren"]
        P8["8 · Controlling — Denetleyici"]
    end

    MAX --> OPT --> MIN --> PES

Blok 1: Sosyal Misyon (Energo-Maksimum)

Bu blok, kişinin toplumda en aktif, en sarsılmaz ve en doğal olduğu alandır. Enerji harcaması burada en yüksektir ama en verimlidir — tıpkı bir sporcunun kendi branşında saatler geçirip yorulmadan keyif alması gibi.

1 · Leading (Yönetici) — Kimliğin Çekirdeği

Kişinin “ben buyum” dediği fonksiyon. Bu alanda çalışmak enerji vermek yerine enerji üretir. Kişi bu fonksiyonu kullanırken “akış” (flow) durumuna girer.

Enerji Dinamiği:

• Sürekli aktif, kapatılamaz
• Kullanmak yormuyor, kullanmamak yoruyor
• Eleştiriye en dirençli alan

2 · Creative (Yaratıcı) — Esnek Araç

Misyonu gerçekleştirmek için kullanılan ikincil fonksiyon. Leading’e hizmet eder, ona yön verir. Esnek ve adaptiftir — duruma göre açılıp kapanır.

Enerji Dinamiği:

• İhtiyaç duyulduğunda aktive olur
• Leading’i desteklemek için “araç” olarak kullanılır
• Uzun süreli kullanımda yorulabilir ama hızlı toparlanır

Blok 2: Sosyal Adaptasyon (Energo-Optimum)

Kişinin çevreye uyum sağlamak ve sosyal hayatta “hayatta kalmak” için kullandığı alandır. Enerji burada ekonomik harcanır — gerektiğinde devreye girer, gereksizleşince kapanır.

3 · Role (Rol) — Sosyal Maske

Yeni ortamlarda, tanımadığı insanlarla veya resmi durumlarda “gerekeni” yapmak için takılan maske. Doğal değil, öğrenilmiş bir davranış.

Enerji Dinamiği:

• Kısa süreli kullanım verimli
• Uzun süreli kullanım tüketici
• “Performans” hissi — sahne dışına çıkınca gevşeme

4 · Launcher (Tetikleyici) — Gizli Gündem

Model A’daki “Mobilizing” (6. fonksiyon) ile örtüşür. Kişinin gelişmek istediği ama güvensiz hissettiği alan. Dışarıdan gelen küçük bir teşvikle aktive olur.

Enerji Dinamiği:

• Normalde pasif, dış uyaranla aktive olur
• “Keşke bu konuda daha iyi olsam” hissi
• Dual partnerden gelen destek bu alanı besler

Blok 3: Öz-Onay (Energo-Minimum)

Kişinin savunma yaptığı ve zayıf olduğu, enerjiyi minimumda tutmaya çalıştığı alandır. Bu fonksiyonlar güçlü olabilir (Model A’da) ama kişi onları “göstermek” istemez.

5 · Demonstrative (Kanıtlayıcı) — Otomatik Pilot

Model A’daki 8. fonksiyon (Demonstrative). Güçlü ama bilinçdışı çalışır. Kişi bu alanda eleştiriye aşırı hassastır — çünkü “zaten biliyorum, söylemeyin” hisseder.

Enerji Dinamiği:

• Otomatik çalışır, bilinçli kontrol zor
• Eleştiri orantısız savunma tepkisi yaratır
• “Ben zaten bunu yapıyorum” hassasiyeti

6 · Manipulative (Yönlendirici) — Çocuksu İhtiyaç

Model A’daki 5. fonksiyon (Suggestive). Kişinin en çok dışarıdan destek beklediği alan. Bu fonksiyonu kullanmak zordur ama başkasından gelen girdi rahatlatıcıdır.

Enerji Dinamiği:

• Kendisi üretemez, dışarıdan alır
• Dual partnerden gelen destek = derin rahatlama
• “Çocuksu” beklenti — bakım ihtiyacı

Blok 4: Hayatta Kalma (Energo-Pessimum)

Enerjinin en düşük olduğu, sadece ekstrem durumlarda devreye giren “acil durum” noktalarıdır. Bu fonksiyonlar normalde pasiftir; aktive olmaları kriz işaretidir.

7 · Braking (Fren) — Enerji Kara Deliği

Model A’daki 4. fonksiyon (PoLR/Vulnerable). Kişinin en çok enerji tüketen ve aktif olarak kaçındığı nokta. Bu alanda çalışmak tüm sistemi yavaşlatır.

Enerji Dinamiği:

• Kullanımı maksimum enerji tüketir
• Mümkün olduğunca kaçınılır
• Zorla kullanılırsa tüm sistem yavaşlar (fren etkisi)

8 · Controlling (Denetleyici) — Son Çare

Model A’daki 7. fonksiyon (Ignoring). Güçlü ama normalde pasif. Sadece kritik anlarda, sistemi dengelemek için devreye girer.

Enerji Dinamiği:

• Normalde uyur, kriz anında uyanır
• “Son savunma hattı” olarak çalışır
• Kullanımı kısa ama etkili

Model A ↔ Model G Pozisyon Eşleştirmesi

Enerji Akışı ve İlişkiler

Model G, ilişkileri sadece “bilgi alışverişi” değil, enerji transferi olarak görür.

Dual İlişkisinde Enerji Akışı

Dual ilişkisi, Model G açısından en dengeli enerji alışverişidir:

• A’nın Leading’i → B’nin Manipulative’ini besler (enerji verir)
• A’nın Creative’i → B’nin Launcher’ını aktive eder (tetikler)
• A’nın Demonstrative’i → B’nin Braking’ini korur (fren yükünü azaltır)

Sonuç: Her iki taraf da enerji kazanır, kimse tükenmez.

Conflict İlişkisinde Enerji Çatışması

Conflict ilişkisi, Model G açısından en tüketici dinamiktir:

• A’nın Leading’i → B’nin Braking’ine denk gelir (enerji kara deliği)
• Her etkileşim her iki tarafı da yorar
• Uzun süreli temas = karşılıklı tükenmişlik

DCNH Subtypes ve Model G

Gulenko’nun DCNH (Dominant, Creative, Normalizing, Harmonizing) alt tip sistemi, Model G üzerinden açıklanır:

Pratik Uygulamalar

Kariyer Seçiminde Model G

İdeal: Leading ve Creative fonksiyonlarını kullanan işler Tolere edilebilir: Role fonksiyonunu gerektiren işler (kısa süreli) Kaçınılması gereken: Braking fonksiyonunu sürekli zorlayan işler

İlişkilerde Model G

• Partnerinizin Manipulative fonksiyonunu besleyin (Leading’inizle)
• Partnerinizin Braking fonksiyonunu zorlamayın
• Kendi Braking’inizin sürekli tetiklenmesine izin vermeyin

Sonraki Adımlar

• model-a — Bilgi metabolizması temelleri
• bilissel-stiller — Gulenko’nun düşünce tarzları
• intertype-iliskiler — Enerji transferi olarak ilişkiler
• socionics-nedir — Temel kavramlar